પેશાબમાં સફેદ કણોના કારણો, લક્ષણો અને યોગ્ય સારવાર શું છે?

શું તમને ક્યારેય પેશાબમાં સફેદ કણો દેખાયા છે અને મનમાં પ્રશ્ન થયો છે કે આ કેમ થાય છે? ઘણી વખત આ સામાન્ય અને તાત્કાલિક કારણોસર હોઈ શકે છે, પરંતુ કેટલીક સ્થિતિમાં તે ચેપ, યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન (UTI) અથવા અન્ય ગંભીર યુરિનરી સમસ્યાનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે.

પેશાબમાં સફેદ કણો એટલે પેશાબમાં દેખાતા નાના સફેદ દાણા, ગાઢપણો અથવા ધૂંધળાપો. જો તેની સાથે દુખાવો, બળતરું, વારંવાર પેશાબ જવું કે દુર્ગંધ જેવા લક્ષણો પણ હોય, તો તેને અવગણવું યોગ્ય નથી. આવી પરિસ્થિતિમાં સમયસર નિદાન અને સારવાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

જો તમે આવી સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છો, તો અનુભવી Urologist in Ahmedabad ની સલાહ લેવી જરૂરી છે. યોગ્ય તપાસ અને સારવારથી સમસ્યાનું મૂળ કારણ જાણી શકાય છે અને ગંભીર જટિલતાઓથી બચી શકાય છે.

પેશાબમાં સફેદ કણો શું છે?

સામાન્ય રીતે પેશાબ સ્વચ્છ અને પારદર્શક દેખાય છે. પરંતુ જો પેશાબમાં સફેદ કણો જોવા મળે, તો તે શરીરમાં કોઈ ઇન્ફેક્શન અથવા અન્ય આરોગ્ય સમસ્યાનું સંકેત હોઈ શકે છે. આ લક્ષણને અવગણવું યોગ્ય નથી અને યોગ્ય તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.

પેશાબમાં સફેદ કણો શું દર્શાવે છે?

પેશાબમાં દેખાતા સફેદ કણો નીચે મુજબના ઘટકો હોઈ શકે છે:

• લ્યુકોસાઇટ્સ (સફેદ રક્તકણો) – સામાન્ય રીતે ઇન્ફેક્શન સામે લડવા માટે શરીર બનાવે છે.
• પીપ સેલ્સ (Pus Cells) – મૂત્ર માર્ગમાં ઇન્ફેક્શન હોય ત્યારે વધે છે.
• બેક્ટેરિયા – યુરિન ઇન્ફેક્શન (UTI) નું મુખ્ય કારણ બની શકે છે.
• પ્રોટીન – કિડની સંબંધિત સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે.
• ક્રિસ્ટલ્સ – કિડની સ્ટોન અથવા મિનરલ જમાવટ દર્શાવી શકે છે.
• વજાઇનલ ડિસ્ચાર્જ (મહિલાઓમાં) – કેટલીકવાર યુરિન સેમ્પલમાં મિશ્રિત થઈ શકે છે.

જ્યારે યુરિન ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે, ત્યારે પેશાબમાં સફેદ કણો ને લેબ રિપોર્ટમાં સામાન્ય રીતે “pus cells in urine” અથવા “white blood cells in urine” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

પેશાબમાં સફેદ કણોના મુખ્ય કારણો

પેશાબમાં સફેદ કણોના કારણો ઘણી વખત શરીરમાં ચાલી રહેલી કોઈ અંદરની તકલીફ તરફ સંકેત આપે છે. પેશાબ સામાન્ય રીતે સ્વચ્છ અને પારદર્શક હોય છે, તેથી તેમાં સફેદ કણો દેખાવું સામાન્ય માનવામાં આવતું નથી. આ સમસ્યા ઇન્ફેક્શન, કિડની સંબંધિત તકલીફો અથવા અન્ય આરોગ્ય સમસ્યાઓને કારણે થઈ શકે છે. નીચે પેશાબમાં સફેદ કણોના કારણો વિગતવાર સમજાવ્યા છે:

1) યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન (UTI)

સૌથી સામાન્ય કારણ છે યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઇન્ફેક્શન. બેક્ટેરિયા મૂત્રાશયમાં પ્રવેશીને ચેપ ફેલાવે છે.

લક્ષણો:

• પેશાબ કરતી વખતે બળતરું
• વારંવાર પેશાબની લાગણી
• પેશાબમાં દુર્ગંધ
• નીચે પેટમાં દુખાવો

2) કિડની ઇન્ફેક્શન

જ્યારે યુરિનરી ચેપ સમયસર સારવાર વગર રહે છે, ત્યારે તે કિડની સુધી ફેલાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. કિડની ઇન્ફેક્શન થાય ત્યારે તરત તબીબી સલાહ અને યોગ્ય સારવાર લેવી અત્યંત જરૂરી છે.

લક્ષણો:

• કમરના પાછળના ભાગમાં દુખાવો
• તાવ
• થાક

3) કિડની સ્ટોન (પથરી)

કિડનીમાં પથરી હોય તો પેશાબમાં સફેદ કણો અને લોહી પણ દેખાઈ શકે.

4) પ્રોટીનયુરિયા

કેટલાક કેસમાં પેશાબમાં પ્રોટીન વધારે હોય તો ધૂંધળાપો અથવા સફેદ પદાર્થ દેખાય છે.

5) સેક્સ્યુઅલી ટ્રાન્સમિટેડ ઇન્ફેક્શન (STI)

કેટલાક યૌન ચેપમાં પણ પેશાબમાં સફેદ કણો દેખાઈ શકે છે.

6) પુરુષોમાં પ્રોસ્ટેટ સમસ્યા

પ્રોસ્ટેટ ગ્લેન્ડમાં ચેપ (prostatitis) હોય તો પણ પેશાબમાં પીપ સેલ્સ જોવા મળે છે.

પેશાબમાં સફેદ કણોના જોવા મળતા લક્ષણો

પેશાબમાં સફેદ કણોના કારણો અને લક્ષણો સમજવા માટે નીચેના સંકેતો પર ધ્યાન આપો:

• પેશાબમાં ધૂંધળાપો
• બળતરું
• વારંવાર પેશાબ
• દુર્ગંધ
• પેટ અથવા કમરમાં દુખાવો
• તાવ
• લોહી મિશ્રિત પેશાબ

જો આ લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે તો તરત તપાસ જરૂરી છે.

પેશાબમાં સફેદ કણોનું નિદાન કેવી રીતે થાય છે?

સાચું કારણ જાણવા માટે તપાસ જરૂરી છે.

1. યુરિન રુટિન ટેસ્ટ

પેશાબમાં પીપ સેલ્સ, બેક્ટેરિયા, પ્રોટીન વગેરે ચકાસવામાં આવે છે.

2. યુરિન કલ્ચર

ચેપ કયા બેક્ટેરિયા કારણે છે તે જાણવા માટે થાય છે.

3. અલ્ટ્રાસાઉન્ડ

કિડની અથવા મૂત્રાશયમાં પથરી કે સોજો છે કે નહીં તે જોવા માટે.

4. બ્લડ ટેસ્ટ

કિડનીની કાર્યક્ષમતા તપાસવા માટે.

અમદાવાદમાં યુરોલોજીના ક્ષેત્રે અનુભવી ડૉ. દુષ્યંત પવાર દર્દીની સંપૂર્ણ હિસ્ટરી લઈને યોગ્ય ટેસ્ટ દ્વારા ચોક્કસ નિદાન કરે છે.

પેશાબમાં સફેદ કણોની યોગ્ય સારવાર

સારવારનું પસંદગી કારણ પર આધારિત છે.

1. એન્ટીબાયોટિક

જો બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન હોય તો એન્ટીબાયોટિક આપવામાં આવે છે.

2. પથરી માટે સારવાર

નાની પથરી દવાઓથી બહાર આવી શકે છે, જ્યારે મોટી પથરી માટે સર્જરી કે લેસર સારવાર જરૂરી બની શકે.

3. વધુ પાણી પીવું

દિવસમાં 2.5 થી 3 લીટર પાણી પીવાથી ચેપ ઝડપથી દૂર થાય છે.

ઘરગથ્થુ ઉપાયો અને કાળજી

હળવી સમસ્યામાં નીચેના ઉપાયો મદદરૂપ બની શકે:

• વધુ પાણી પીવું
• નારિયેળ પાણી (જો કિડની સમસ્યા ન હોય તો)
• સ્વચ્છતા જાળવવી
• યૌન સંબંધ બાદ સ્વચ્છતા રાખવી
• મૂત્ર રોકીને ન રાખવું

પરંતુ જો લક્ષણો ગંભીર હોય તો ઘરગથ્થુ ઉપાયો પૂરતા નથી.

પેશાબમાં સફેદ કણો અટકાવવાના ઉપાય

• રોજ પૂરતું પાણી પીવું
• વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા જાળવવી
• કોટનના કપડા પહેરવા
• સમયસર પેશાબ કરવો
• ડાયાબિટીસ હોય તો શુગર કંટ્રોલમાં રાખવી
• સુરક્ષિત યૌન સંબંધ રાખવો

આ ઉપાયો દ્વારા યુરિનરી ચેપનું જોખમ ઘટાડાઈ શકે છે.

ક્યારે ડૉક્ટરને મળવું જરૂરી છે?

જો નીચેના લક્ષણો હોય તો તરત યુરોલોજિસ્ટને મળવું જોઈએ:

• સતત 2–3 દિવસ સુધી પેશાબમાં સફેદ કણો
• તાવ
• ભારે દુખાવો
• લોહી સાથે પેશાબ
• વારંવાર ચેપ થવો

આવી સ્થિતિમાં વિલંબ કરવો જોખમી બની શકે છે. યોગ્ય સમયે નિદાન અને સારવારથી ગંભીર સમસ્યાઓથી બચી શકાય છે.

Conclusion

પેશાબમાં સફેદ કણો ઘણીવાર સામાન્ય ચેપના કારણે દેખાતા હોય છે, પરંતુ કેટલીક વખત તે કિડની, પ્રોસ્ટેટ અથવા અન્ય ગંભીર યુરિનરી સમસ્યાનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. તેથી આવા લક્ષણોને અવગણવા કરતાં યોગ્ય સમયે તપાસ અને નિદાન કરાવવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

જો તમે પેશાબમાં સફેદ કણો કેમ થાય છે તે અંગે ચિંતિત હો, તો અનુભવી Urologist Surgeon in Ahmedabad Dr Dushyant Pawar ની સલાહ લેવી શ્રેષ્ઠ રહેશે. યોગ્ય માર્ગદર્શન, સચોટ તપાસ અને સમયસર સારવાર દ્વારા ગંભીર સમસ્યાઓથી બચી શકાય છે.

તમારા સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સચેત રહો — વહેલી તકે પગલું લેવાથી લાંબા ગાળે સ્વસ્થ જીવન જીવવું શક્ય બને છે.